หลากหลายสาระของต้นตีนเป็ด

ยามที่ไปสู่หน้าหนาวในครั้งใด โน่นหมายความว่าในตอนที่ต้นตีนเป็ดจะออกดอกผลิบานกันซักครั้ง


ด้วยกลิ่นอันมีเอกลักษณ์ส่วนตัวอันเด่น ที่บาง
คนก็ถูกใจหรือบางบุคคลก็เกลียดชัง หรือแม้กระทั้งแพ้อย่างแรง แต่มันเปลี่ยนไปเป็นอีกมนต์เสน่ห์หนึ่ง ที่ชักชวนให้นึกถึงในบรรยากาศหนาวๆแบบงี้ โดยความน่าดึงดูดใจของพรรณไม้ที่ผู้คนจำนวนมากเรียกกันชินปากว่าต้นตีนเป็ดนั้น มิได้มีเพียงแต่กลิ่นของดอกเพียงแค่นั้น แต่แรกเริ่มตีนเป็ดยังมีคุณประโยชน์ทางยา รวมทั้ง ยังเป็นพืชที่มีความเป็นสิริมงคลอีกประเภทหนึ่งด้วย

ต้นตีนเป็ดมีชื่อด้านวิทยาศาสตร์ว่า Alstonia scholaris รวมทั้ง ชื่อทางสากล Devil Tree ส่วนชื่อที่ชาวไทยเรียกนั้น มิได้มีเพียงแต่ชื่อ ตีนเป็ดแต่อย่างเดียว ยังมีชื่อเรียกว่า สัตบรรณ หรือ พญาสัตบรรณ ที่ชาวไทยนิยมเรียกอย่างเป็นทางการ
ซึ่งมีลักษณะเป็นไม้ยืนต้นสูง ถูกจัดอยู่ในสกุลโมก มีขนาดลำต้นสูงราว 30-40 เมตร ในตอนที่ใบของต้นตีนเป็ดเป็นชนิดเลี้ยงผู้เดียว ลักษณะเรียบมันลื่น เป็นวงรี ลำต้นถูกหุ้มห่อด้วยกาบไม้หน้าแข็งเป็นเกล็ด แล้วก็มีแก่นไม้มีลักษณะขาวอมเหลืองให้ผลเป็กฝัก ส่วนดอกนั้นจะออกมาในลักษณะช่อดอกสีขาวอมเหลือง ก้านดอกสีเขียวอ่อน

แต่ว่าแม้ดอกที่ออกมาในลักษณะที่มองดูนุ่มนวล แต่ว่ากลิ่นของดอกในช่วงกลางคืนนั้น ค่อนข้างจะแรงมากมาย แม้ผู้ที่เฉยๆกับกลิ่น หรือมีความคิดว่าหอมก็รอดไป แม้กระนั้นกับผู้ที่เกลียดกลิ่นนี้ถือว่าเป็นเรื่องที่ทรมาณมากมาย จนกระทั่งขั้นมีลักษณะแพ้ได้ เหตุเพราะมีกลิ่นฉุนรวมทั้งขยายเป็นวงกว้าง ยิ่งหากพบลม
ปะทะเข้าละก็กลิ่นจะฟุ้งกระจายไปทั่วทุกรอบๆ

ผลดี แล้วก็ คุณประโยชน์ทางยา ของต้นตีนเป็ด
ถึงมีจะมีกลิ่นที่ร้ายแรง แต่แรกเริ่มตีนเป็ดเองก็มีสรพพคุณทางยาใช้รักษาในคุณค่าเฉพาะบุคคลแบบเดียวกัน ดังเช่น ใช้ ขับพยาธิ รักษาไข้จับสั่น รักษาอาการติดโรคทางไส้ แก้โรคระบบฟุตบาทหายใจเรื้อรัง ทั้งยังคงใช้ลดปริมาณของระดับน้ำตาลที่อยู่ภายในเลือดได้อีกต่างหาก รวมทั้งใช้รักษาอาการฯลฯ
แก่นไม้ของต้นตีนเป็ดนั้น ค่อนข้างจะแข็งแรงในระดับหนึ่ง จะสามารถนำไปทำของใช้ของสอย หรือ เครื่องเรือนในบางรายการได้ แม้กระนั้นไม่สามารถที่จะประยุกต์ใช้แทนในงานที่ควรจำเป็นต้องไม้เหนือดก ตัวอย่างเช่นงานที่ใช้เพื่อการก่อสร้างได้ เนื่องจากว่าแก่นไม้มีความหนาแน่นไม่พอ

ยิ่งกว่านั้นต้นตีนเป็ดยังนับว่าเป็นพืชที่มีความเป็นสิริมงคลชนิดหนึ่ง
มีความเชื่อกันว่า ต้นตีนเป็ด นั้นฯลฯไม้เชิงเครื่องหมายที่ความน่านับถือ เนื่องมาจากมีลักษณะกิ่งก้านที่เป็นพุ่มไม้
คล้ายกับฉัตร หรือ ฉัตรบรรณ ซึ่งเป็นเครื่องชั้นสูง ก็เลยมีความเป็นมงคล สร้างความรู้สึกเป็นเกียรติ แล้วก็ น่ายำเกรงให้กับเจ้าของบ้าน ดังนี้ ต้นตีนเป็ดที่อย่างได้กล่าวไว้ภายในข้างต้นว่ามีอีกชื่อว่า สัตบรรณ หรือ พญาสัตบรรณ โดยคำว่า“สัต” นั้นสื่อความหมายถึงสิ่งที่ดีเลิศ มีศีลธรรม เมื่อรวมกันระหว่างความน่ายำเกรง รวมทั้ง ความดีแล้ว ก็เลยเป็นที่น่าเกรงขามแก่ผู้คนที่เข้ามาเยี่ยมฉะนั้นมันก็เลยมักถูกเอามาปลูกไว้ตามจุดต่าง ที่จัดการโดยราชการ ได้แก่ตามสถานที่ราชการหรือแม้กระทั้งตามตามทางและก็เกาะกลางถนนบางที่